Grafika autorstwa Weroniki Wasilewskiej

Grupa Badawcza Polska Animacja

Kim jesteśmy?

Grupa Badawcza Polska Animacja (GBPA) jest zrzeszeniem osób prowadzących badania naukowe nad polską animacją filmową. Działamy przy Katedrze Filmu i Mediów Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego. 

Liderzy i liderki GBPA (kadencje):

Agata Czajkowska i Katarzyna Żmuda (2025/2026)
Joanna Kosińska-Wajcht i Dominik Piekarski (2024/2025)
Martyna Gonciarz i Szymon Szul (2023/2024)
Oliwia Nadarzycka i Agata Hofelmajer-Roś (2022/2023)
Ewa Ciszewska (2021/2022)

Rada Naukowa:

Olga Bobrowska (Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie), Mikołaj Birek (Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie).

Kierowniczka naukowa GBPA:

dr Ewa Ciszewska (Uniwersytet Łódzki)

Kluczowe wykonawczynie i kluczowi wykonawcy z Polski

Olga Bobrowska (Instytut Sztuki i Designu, Uniwersytet UKEN w Krakowie)

Agnieszka Powierska-Domalewska (Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku)

Mikołaj Birek (Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie)

Ewa Ciszewska (Uniwersytet Łódzki)

Agata Czajkowska (Uniwersytet Łódzki)

Natalia Dutka (Uniwersytet Łódzki)

Katarzyna Figat (Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy / Szkoła Filmowa w Łodzi)

Martyna Gonciarz (Uniwersytet Łódzki)

Agata Hofelmajer-Roś (Szkoła Doktorska Uniwersytetu Śląskiego)

Joanna Kosińska-Wajcht (Uniwersytet Łódzki, Muzeum Kinematografii w Łodzi)

Antoni Majewski (Uniwersytet Gdański)

Oliwia Nadarzycka (Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego)

Michał Pabiś-Orzeszyna (Uniwersytet Łódzki)

Dominik Piekarski (Uniwersytet Łódzki)

Jarosław Płuciennik (Uniwersytet Łódzki)

Katarzyna Prajzner (Uniwersytet Łódzki)

Piotr Sitarski (Uniwersytet Łódzki)

Szymon Szul (Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego)

Adam Trwoga (Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych)

Katarzyna Żmuda (Uniwersytet SWPS)

Jakie są nasze cele?

Wspieramy rozwój studiów nad animacją filmową (Animation Studies). Naszym celem jest inicjowanie i prowadzenie projektów naukowych i popularyzacyjnych poświęconych animacji filmowej. Sieciujemy młodych i doświadczonych badaczy oraz badaczki filmu animowanego, wierząc, że sprawny przepływ wiedzy sprzyja szerszej i bardziej owocnej współpracy w tym obszarze badań.

W czym możemy Ci pomóc?

Pomagamy w rozwijaniu autorskich projektów naukowych. Wspieramy przygotowywanie wniosków na badania naukowe oraz w ramach rekrutacji do szkół doktorskich. Działania GBPA to także mentoring osób zainteresowanych pisaniem artykułów naukowych oraz prac dyplomowych o polskiej animacji. Ułatwiamy (nierzadko przedpremierowy) dostęp do filmów, książek i wywiadów. 

Jak możesz się zaangażować?

Jeśli masz pomysł na artykuł lub kilkuletni projekt naukowy dotyczący polskiej animacji – skontaktuj się z nami. Napisz, jeśli szukasz promotora/rki pracy dotyczącej animacji. Interesuje Cię praca nad wywiadami? Chcesz zdobyć doświadczenie w prowadzeniu kwerend oraz porządkowaniu i opracowywaniu danych? W trybie ciągłym poszukujemy osób chętnych do zaangażowania się (w trybie stacjonarnym lub online) w prowadzone przez członków GBPA projekty naukowe i edukacyjne.

Jak dołączyć?

Zapraszamy do dołączenia do naszej grupy studentki i studentów, doktorantki i doktorantów, badaczki i badaczy zatrudnionych w instytucjach naukowych, dydaktycznych i edukacyjnych (uniwersytetach, szkołach wyższych, instytutach badawczych, akademiach, szkołach itp.), a także pasjonatki i pasjonatów zajmujących się tematyką animacji.

Warunkiem przyjęcia do Grupy Badawczej Polska Animacja są:

• deklaracja aktywnego zaangażowania w działalność GBPA, w tym m.in. organizację projektów badawczych i wydarzeń naukowych pod szyldem Grupy, wspieranie działań innych członkiń i członków oraz udział w inicjatywach organizacyjnych i komunikacyjnych.
• udokumentowana aktywność naukowa lub organizacyjna w obszarze animacji, potwierdzona publikacjami i/lub udziałem w konferencjach naukowych.

Osoby chętne do przystąpienia do GBPA zapraszamy do napisania wiadomości na adres: gbpa [at] uni.lodz.pl zawierającej:

• Imię i nazwisko
• Adres e-mail
• Status (studentka lub student, doktorantka lub doktorant, osoba zatrudniona w … itd.)
• Afiliacja akademicka (jeśli dotyczy)
• Lista publikacji o animacji lub wystąpień konferencyjnych
• Informacje o innej działalności wokółanimacyjnej
• Informację o planowanych sposobach włączenia się w prace GBPA

Decyzję o przyjęciu członków podejmuje Rada Naukowa w porozumieniu z Kierowniczką.

Co udało nam się zrobić?

W naszej krótkiej historii (GBPA nieoficjalnie rozpoczęła działalność 28 października 2021 roku, czyli wraz z Międzynarodowym Dniem Animacji, a jej oficjalne powołanie nastąpiło 24 września 2025 r.) możemy odnotować realizację wielu wartościowych wydarzeń.

Nasze flagowe wydarzenia

Wydarzenie naukowe „Animacja na Akademii”. Jest to otwarte, cykliczne wydarzenie integrujące środowisko badaczy i praktyków animacji filmowej. Jego celem jest wymiana wiedzy, doświadczeń i pomysłów, a także inicjowanie współpracy między osobami zajmującymi się animacją w różnych kontekstach akademickich i artystycznych. Spotkanie ma charakter seminaryjno-networkingowy: każdy uczestnik otrzymuje pięć minut na autoprezentację: przedstawienie swoich badań, publikacji, projektów, zasobów lub pytań badawczych. Do tej pory na Uniwersytecie Łódzkim odbyły się dwie edycje wydarzenia, towarzyszące Międzynarodowemu Festiwalowi StopTrik w Łodzi – w 2023 i w 2024 roku. W spotkaniu wzięli udział badacze z Polski, Węgier, Japonii, Wielkiej Brytanii i Włoch. Kolejna Animacja na Akademii odbędzie się 24 kwietnia 2026 roku na Akademii Muzycznej imienia Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy. Partnerem wydarzenia jest Międzynarodowy Festiwal Filmów Animowanych Animocje. 

ANIMOWANE, nieNONIMOWE Konferencji O! Polskiej Animacji to cykliczne wydarzenie, odbywające się w formie biennale, integrujące środowisko animacji, skupiające się zarówno na historii i teorii animacji, jak i na praktycznych aspektach tworzenia filmu animowanego w kraju. Pierwsza edycja miała miejsce w dniach 13-14 września 2021 (online), druga edycja w dniach 17-18 maja 2023 (online), ostatnia – 9-10 października 2025 (stacjonarnie) – wszystkie na Uniwersytecie Łódzkim. Aktualnie jest najważniejszym wydarzeniem naukowym w Polsce poświęconym zagadnieniom polskiej animacji.  

Począwszy od pierwszej edycji w organizację konferencji zaangażowani są doktoranci i studenci z Grupy Badawczej Polska Animacja, jak i Koła Naukowego Filmoznawców UŁ.  Głównymi inicjatorami ANIMOWANE, nieANONIMOWE są Oliwia Nadarzycka i Szymon Szul. Organizowana jest w partnerstwie z Festiwalem O!PLA – Festiwal Polskiej Animacji. Do współpracy zapraszani są najlepsi badacze, którzy tworzą komitet recenzencki. Do tej pory wspomagali nas: prof. dr hab. Piotr Sitarski (Uniwersytet Łódzki), prof. dr hab. Paweł Sitkiewicz (Uniwersytet Gdański), dr Ewa Ciszewska (Uniwersytet Łódzki), dr Olga Bobrowska (UKEN), prof. dr hab. Jakub Zajdel (Uniwersytet Śląski w Katowicach), dr Hanna Margolis (PWSFTviT w Łodzi), dr Agnieszka Powierska-Domalewska (Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku), dr Miłosz Stelmach (Uniwersytet Jagielloński), dr Agata Gorządek (Akademia Sztuk Pięknych w Łodzi), dr Marta Maciejewska (Uniwersytet Gdański), dr Mihaela Mihailova (Stanowy Uniwersytet w San Francisco, USA), dr Patryk Oczko (Uniwersytet Śląski), mgr Adam Trwoga (Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych), dr Michal Večeřa (Uniwersytet Masaryka w Brnie, Czechy). Natomiast za identyfikację wizualną i przygotowanie wszystkich grafik w każdej edycji odpowiedziane są kobiety związane ze środowiskiem twórczym: Justyna Bendkowska (vol. 1), Zuzanna Szor (vol. 2), Helena Rakovich (vol. 3).  

Konferencja cieszy się dużym zainteresowaniem środowiska animacji. W ciągu dwóch dni można wysłuchać około 16 wystąpień, obejmujących zagadnienia od historii animacji i sylwetek twórców, przez kwestie muzyki i scenografii, po analizy filmowe oraz produkcyjne i dystrybucyjne aspekty tworzenia animacji w Polsce. Druga edycja konferencji odbyła się pod hasłem „Jak działa animacja?”, natomiast trzecia – „Granice animacji”. Wydarzenie zgromadziło dotychczas 40 prelegentów i prelegentek z kilkunastu ośrodków w Polsce, z których część brała udział we wszystkich lub w dwóch edycjach konferencji. Wśród uczestników i uczestniczek znaleźli się studenci i studentki, doktoranci i doktorantki, doświadczeni i utytułowani pracownicy i pracowniczki naukowi oraz praktycy i praktyczki animacji.  

Patronat nad każdą z edycji objęło Polskie Towarzystwo Badań nad Filmem i Mediami, a od drugiej edycji także Muzeum Kinematografii w Łodzi, Studenckie Radio „Żak” Politechniki Łódzkiej, Pan Animacja, Polish Animations oraz festiwal Etiuda&Anima.

„GBPA dyskutuje” – Spotkania z filmem animowanym na Wydziale Filologicznym UŁ w formacie wprowadzenie – projekcja – dyskusja. Dotychczasowe wydarzenia 

• „Filmy lalkowe w twórczości Jerzego Kotowskiego”, 27 lutego 2024, prowadzenie Dominik Piekarski;
• „Muzyka w filmach Zenona Wasilewskiego”, 9 kwietnia 2024, prowadzenie Joanna Kosińska-Wajcht;
• „Nieodkryte kobiety animacji: Lidia Hornicka”, 21 maja 2024, prowadzenie Zofia Wzorek
• „Obraz wsi w filmach lalkowych Tadeusza Wilkosza i Zenona Wasilewskiego”, 21 marca 2025, prowadzenie Dominik Piekarski
• „Męski świat animacji. Stereotypy płciowe w polskich serialach rysunkowych”, 30 maja 2025, prowadzenie Izabela Nowakowska
• „Szumy i trzaski. Dźwięk i muzyka w filmach Piotra Dumały”, 11 czerwca 2025, prowadzenie Joanna Kosińska-Wajcht
• “Świat stawonogów w filmie dla dzieci na przykładzie wybranych animacji komputerowych”, 12 listopada 2025, prowadzenie Agata Gąsieniec 

Każdego roku staramy się stwarzać społeczności Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego okazję do spotkań z wyjątkowymi gościniami i gośćmi – badaczkami i badaczami oraz praktyczkami i praktykami filmu animowanego. Swoją wiedzą i doświadczeniami w formie wykładów, warsztatów i projekcji filmowych dzielili się: Joanna Kożuch ze Słowacji (kwiecień 2024) i Tereza Bochinová z Czech (marzec 2025). Wizyty studyjne realizowali u nas: Jennifer Lynde Barker ze Stanów Zjednoczonych (lipiec 2024) i Evgenia Amey z Finlandii (wrzesień 2025). 

Nasi członkowie i członkinie zaangażowali się w realizację następujących projektów naukowych i edukacyjnych:

„Studia animacji filmowej w Gottwaldovie i Łodzi (1945/47-1990) – porównawcza biografia zbiorowa” – grant uzyskany w ramach międzynarodowego konkursu CEUS UNISONO. Projekt realizowany jest w latach 2021-2024 na Uniwersytecie Łódzkim (projekt Narodowego Centrum Nauki o numerze 2020/02/Y/HS2/00015) i Uniwersytecie Masaryka w Brnie; kier. prof. Pavel Skopal (Uniwersytet Masaryka w Brnie) i dr Ewa Ciszewska (Uniwersytet Łódzki). Kluczowe wykonawczynie i kluczowi wykonawcy z Polski: dr Ewa Ciszewska, dr Michał Pabiś-Orzeszyna, stypendyści i stypendystki: Martyna Gonciarz, Agata Hofelmajer-Roś, Oliwia Nadarzycka, Monika Rawska, Szymon Szul.

„Opracowanie Krajowej Strategii rozwoju szkolnictwa dla przemysłów animacji filmowej i efektów specjalnych na lata 2023 – 2030” – Inicjatorem projektu jest firma producencka MOMAKIN, partnerami są Uniwersytet Łódzki – Wydział Filologiczny oraz Katedra Filmu i Mediów Audiowizualnych, a także Stowarzyszenie Producentów Polskiej Animacji (SPPA) i Trollfilm AS; projekt realizowany jest w latach 2022-2023; kier. prof. dr hab. Piotr Sitarski; kluczowi wykonawcy: prof. dr hab. Piotr Sitarski, dr Michał Pabiś-Orzeszyna;

„Przemiany produkcji filmowej w Studiu Małych Form Filmowych Se-Ma-For w Łodzi w latach 1960-1968” – projekt realizowany przez Oliwię Nadarzycką w ramach Studenckich Grantów Badawczych Uniwersytetu Łódzkiego – 2021 rok; obecnie mgr Oliwia Nadarzycka rozwija w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego rozprawę doktorską pt. „Zagraniczny obieg polskiego filmu animowanego w okresie socjalistycznym” (promotor: prof. dr hab. Piotr Sitarski);

„Kariera artystyczna Stanisława Lenartowicza w kontekście warunków funkcjonowania Studia Małych Form Filmowych Se-Ma-For w Łodzi” oraz „Między Bednarską a Sezamkową. Koprodukcje Studia Filmowego Semafor w latach 90.”  – projekty Szymona Szula w ramach Studenckich Grantów Badawczych Uniwersytetu Łódzkiego w 2021 i 2022 roku; obecnie mgr Szymon Szul w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego rozwija rozprawę doktorską pt. „Współpraca zagraniczna Studia Małych Form Filmowych Se-Ma-For” (promotor: prof. dr hab. Piotr Sitarski)

Członkowie i członkinie GBPA współpracują z:

• Festiwalami: Ogólnopolskim Festiwalem Animacji O!PLA, Rising of Lusitania - AnimaDoc Film Festival, Międzynarodowym Festiwalem Filmów Animowanych Animocje w Bydgoszczy, Międzynarodowym Festiwalem Filmów Animowanych Animator w Poznaniu, Międzynarodowym Festiwalem Filmowym Etiuda & Anima w Krakowie, Międzynarodowym Festiwalem Filmów Animowanych Animafest w Gdańsku, Copernicon w Toruniu
• Muzeami, instytucjami kultury i studiami: Muzeum Kinematografii w Łodzi, Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym w Łodzi, Filmoteką Narodową - Instytutem Audiowizualnym, Narodowym Centrum Kultury Filmowej, Studiem Filmów Rysunkowych w Bielsku-Białej

Kontakt

Odezwij się do nas mailowo (gbpa[at] uni.lodz.pl) lub wyślij wiadomość przez Messengera (strona FB: Grupa Badawcza Polska Animacja). Możesz także skontaktować się z konkretną osobą, której profil działań Cię zainteresował. Jesteśmy otwarci na nowe współprace.